Κάθε χρόνο, εκατοντάδες χιλιάδες έγγαμα ζευγάρια στην Ελλάδα αντιμετωπίζουν το ίδιο ερώτημα: Κοινή φορολογική δήλωση ή ξεχωριστές φορολογικές δηλώσεις; Η απάντηση δεν είναι πάντα προφανής. Εξαρτάται από την εισοδηματική σύνθεση του ζεύγους, τις υποχρεώσεις, τα τεκμήρια και μια σειρά παραμέτρων που απαιτούν προσεκτική ανάλυση.
Ο παρών οδηγός παρουσιάζει αναλυτικά το νομικό πλαίσιο, τις περιπτώσεις στις οποίες η ξεχωριστή δήλωση συμφέρει, τους κινδύνους που πρέπει να αποφύγετε, και τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθήσετε.
Ξεχωριστές φορολογικές δηλώσεις: Το νομικό πλαίσιο που ισχύει
Βάσει του ισχύοντος φορολογικού νόμου (Ν. 4172/2013, άρθρο 67), οι σύζυγοι υποχρεούνται να υποβάλουν κοινή δήλωση για τα εισοδήματά τους, εφόσον υφίσταται έγγαμη σχέση κατά τον χρόνο υποβολής της δήλωσης. Ωστόσο, ο νόμος προβλέπει τη δυνατότητα ξεχωριστής δήλωσης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Σημαντική αλλαγή ισχύει από το 2024: Oι σύζυγοι υποχρεούνται να υποβάλουν κοινή φορολογική δήλωση για το έτος που τέλεσαν γάμο. Αν ο γάμος έγινε το 2024, η δήλωση θα είναι κοινή, ενώ όσοι παντρεύτηκαν το 2025 θα υποβάλουν ξεχωριστές δηλώσεις για το 2024.
Πότε επιτρέπεται η υποβολή ξεχωριστής φορολογικής δήλωσης
Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, ξεχωριστή δήλωση μπορεί να υποβληθεί στις εξής περιπτώσεις:
- Όταν έχει διακοπεί η έγγαμη συμβίωση κατά τον χρόνο υποβολής της δήλωσης, δηλαδή σε περίπτωση διάστασης ή διαζυγίου.
- Όταν ο ένας εκ των συζύγων βρίσκεται σε κατάσταση πτώχευσης ή έχει υποβληθεί σε δικαστική συμπαράσταση.
- Τέλος, από το 2022 παρέχεται και η γενική δυνατότητα εκούσιας επιλογής ξεχωριστής δήλωσης από οποιονδήποτε σύζυγο, το λεγόμενο «φορολογικό διαζύγιο» κατόπιν σχετικής δήλωσης στην ΑΑΔΕ.
Προθεσμία γνωστοποίησης: Μέχρι πότε πρέπει να αποφασίσετε
Η προθεσμία είναι ένα από τα κρισιμότερα στοιχεία που πρέπει να γνωρίζετε. Τα ζευγάρια που θέλουν να κάνουν ξεχωριστή φορολογική δήλωση υποχρεούνται να υποβάλλουν σχετική αίτηση σε ειδική εφαρμογή της ΑΑΔΕ. Η προθεσμία είναι από τις 30 Ιανουαρίου έως και τις 28 Φεβρουαρίου του ίδιου έτους. Σε αντίθετη περίπτωση, θα υποβάλλουν κοινή δήλωση για το τρέχον φορολογικό έτος.
Οποιοσδήποτε από τους δύο συζύγους ή και οι δύο μπορούν να γνωστοποιήσουν την επιλογή τους για χωριστή δήλωση.
Η γνωστοποίηση γίνεται ηλεκτρονικά μέσω της πλατφόρμας της ΑΑΔΕ, χρησιμοποιώντας τους κωδικούς Taxisnet. Η διαδικασία είναι πλήρως ψηφιακή και δεν απαιτεί φυσική παρουσία σε ΔΟΥ.
Ξεχωριστές φορολογικές δηλώσεις: Πότε πραγματικά συμφέρουν
Η επιλογή ξεχωριστής δήλωσης δεν αποφέρει πάντα οικονομικό όφελος. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα σενάρια στα οποία η ξεχωριστή δήλωση αποδεικνύεται ιδιαίτερα συμφέρουσα.
Προστασία Φορολογικής Ενημερότητας
Ένα από τα βασικότερα οφέλη της χωριστής δήλωσης είναι ότι προστατεύεται η φορολογική ενημερότητα του ενός συζύγου, ανεξάρτητα από οφειλές του άλλου. Αυτό αποτελεί κρίσιμο πλεονέκτημα σε περιπτώσεις όπου ο ένας σύζυγος έχει επιχειρηματική δραστηριότητα ή φορολογικές εκκρεμότητες.
Ανεξαρτησία στη Διαχείριση Φορολογικών Δεδομένων
Ο κάθε σύζυγος διαχειρίζεται και τηρεί τα προσωπικά του φορολογικά δεδομένα όταν έχει λόγους να κρατά την μυστικότητα για το ύψος των εισοδημάτων, των καταθέσεών ή άλλων περιουσιακών του στοιχείων.
Ανεξάρτητος Υπολογισμός Φόρου
Κάθε σύζυγος καθορίζει ανεξάρτητα την πληρωμή του φόρου εισοδήματος. Αυτό μπορεί να είναι ιδιαίτερα επωφελές όταν τα εισοδήματα των δύο συζύγων διαφέρουν σημαντικά, ή όταν ο ένας έχει δικαίωμα επιστροφής φόρου που στην κοινή δήλωση θα συμψηφιζόταν με οφειλές του άλλου.
Αποφυγή Δέσμευσης Λογαριασμών
Στην κοινή δήλωση, οι οφειλές του ενός συζύγου μπορούν να επηρεάσουν τους τραπεζικούς λογαριασμούς ή τις περιουσίες και του άλλου. Η ξεχωριστή δήλωση δημιουργεί ένα «τείχος προστασίας» που είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιπτώσεις επιχειρηματικής έκθεσης.
Τι χάνετε με τις ξεχωριστές Φορολογικές Δηλώσεις
Η επιλογή ξεχωριστής δήλωσης δεν είναι πανάκεια. Υπάρχουν σημαντικά μειονεκτήματα που συχνά παραβλέπονται.
Απώλεια Κάλυψης Τεκμηρίων
Με τις χωριστές δηλώσεις, χάνεται η δυνατότητα «μεταφοράς» εισοδήματος μεταξύ των συζύγων για την κάλυψη τεκμηρίων. Αυτό μπορεί να αυξήσει τον φόρο για τον σύζυγο που δεν μπορεί να δικαιολογήσει τα τεκμήριά του μόνο με το ατομικό του εισόδημα, όπως για παράδειγμα την κατοχή ΙΧ, την κύρια κατοικία ή άλλα περιουσιακά στοιχεία.
Αυτή είναι η πιο συχνή παγίδα: Ένα ζευγάρι επιλέγει ξεχωριστή δήλωση για να «ξεφύγει» από τις οφειλές του ενός, αλλά στο τέλος πληρώνει περισσότερο φόρο λόγω τεκμηρίων που δεν καλύπτονται.
Επιπτώσεις σε επιδόματα και παροχές
Δεν θα είναι εύκολη η μηχανογραφική επεξεργασία της αίτησης με αποτέλεσμα να καθυστερήσει σημαντικά η έκδοση απάντησης και, εν τέλει, η είσπραξη του επιδόματος εφόσον τελικά η οικογένεια το δικαιούται. Πρόβλημα παρόμοιο μπορεί να εμφανιστεί και για τη μερική ή ολική απαλλαγή από τον ΕΝΦΙΑ, στον βαθμό που απαιτείται η διασταύρωση του συνολικού οικογενειακού εισοδήματος.
Αδυναμία συμψηφισμού χρέους και επιστροφής
Στις περιπτώσεις κοινής δήλωσης, θα γίνεται χωριστή βεβαίωση φόρου και δεν θα γίνεται συμψηφισμός χρεωστικού και πιστωτικού ποσού μεταξύ των συζύγων. Αυτό σημαίνει ότι ο σύζυγος που δικαιούται επιστροφή δεν μπορεί να αξιοποιήσει αυτό το ποσό για να καλύψει τον φόρο που οφείλει ο άλλος.
Πώς Γίνεται η Υποβολή Ξεχωριστής Φορολογικής Δήλωσης: Βήμα προς Βήμα
Η διαδικασία είναι απλή, αλλά απαιτεί προσοχή στις προθεσμίες.
Βήμα 1: Γνωστοποίηση Επιλογής στην ΑΑΔΕ (έως 28 Φεβρουαρίου)
Συνδεθείτε στο myAADE με τους κωδικούς Taxisnet και μεταβείτε στην εφαρμογή «Γνωστοποίηση Χωριστής Δήλωσης». Η γνωστοποίηση μπορεί να γίνει από τον έναν ή και από τους δύο συζύγους. Αν κανείς δεν γνωστοποιήσει εντός προθεσμίας, η δήλωση του έτους υποβάλλεται υποχρεωτικά ως κοινή.
Βήμα 2: Υποβολή της Δήλωσης
Μετά τη γνωστοποίηση, κάθε σύζυγος υποβάλλει αυτοτελώς τη δική του δήλωση φορολογίας εισοδήματος μέσω του myAADE, εντός της τακτικής προθεσμίας υποβολής. Η υποβολή των φορολογικών δηλώσεων ξεκινά τη Δευτέρα 17 Μαρτίου και ολοκληρώνεται στις 15 Ιουλίου, χωρίς δυνατότητα παράτασης.
Βήμα 3: Δήλωση Τέκνων
Τα τέκνα που προέρχονται από κοινό γάμο καθώς και τα αναγνωρισμένα τέκνα δηλώνονται ως εξαρτώμενα μέλη και από τους δύο συζύγους. Αυτό είναι ένα συχνό σημείο σύγχυσης που χρειάζεται προσοχή κατά τη συμπλήρωση της δήλωσης.
Κοινή ή Ξεχωριστή Δήλωση; Πώς να Πάρετε τη Σωστή Απόφαση
Δεν υπάρχει καθολικά «σωστή» απάντηση, η επιλογή εξαρτάται από τη συνολική εικόνα της φορολογικής κατάστασης κάθε ζεύγους. Για να αξιολογήσετε σωστά, χρειάζεται να εξετάσετε συγκριτικά τον φόρο που θα προκύψει και στα δύο σενάρια, να ελέγξετε τα τεκμήρια κάθε συζύγου ξεχωριστά, να λάβετε υπόψη τυχόν οφειλές ή φορολογικές εκκρεμότητες και να αξιολογήσετε τον αντίκτυπο στα επιδόματα και τις παροχές που λαμβάνετε.
Η LINK Consulting Αναλαμβάνει για Εσάς την Ανάλυση και Υποβολή
Στη LINK Consulting (LINK Συμβουλευτική Α.Ε.), η ομάδα φοροτεχνικών και λογιστών με πολυετή εμπειρία αναλύει τη φορολογική κατάσταση κάθε ζεύγους ξεχωριστά, σας παρέχει σαφή σύσταση για το ποια επιλογή συμφέρει στη συγκεκριμένη περίπτωσή σας, αναλαμβάνει την έγκαιρη γνωστοποίηση στην ΑΑΔΕ εντός της προθεσμίας, και επιμελείται της ορθής υποβολής των δηλώσεων και των εξαρτώμενων μελών.
Μάθετε περισσότερα για τις Λογιστικές και Φοροτεχνικές Υπηρεσίες της LINK Consulting
Επικοινωνήστε με την LINK Consulting για εξατομικευμένη συμβουλή για τη φορολογική σας δήλωση
